Serwis pasjonatów języka angielskiego

Promocja lekcji przez Skype - fachowa i szybka nauka

zobacz szczegóły, wypełnij formularz - oddzwonimy

Twoja wyszukiwarka

Specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu w odniesieniu do nauki j.angielskiego — cz.II autor: Anna Grys

2010.09.11

Druga część pracy zawiera:

— propozycje działania korekcyjno-kompensacyjnych, które można prowadzić w trakcie realizacji programu nauczania na zajęciach z uczniem z dysleksją, w oparciu o diagnozę problemu ucznia oraz opracowany program oddziaływań terapeutycznych.

— projekt ewaluacji i podsumowanie skuteczności podjętych działań zajęć korekcyjno- kompensacyjnych i przydatności wprowadzonych zmian w placówce, w której realizowany był program.

— bibliografię,

Rozdział II

W drugiej części pracy przedstawię propozycję działań korekcyjno-kompesacyjnych, które  można również wykorzystać w trakcie realizacji programu nauczania języka angielskiego na zajęciach z uczniem z dysleksją .W tym celu omówię specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu w oparciu o diagnozę problemu dziecka
Następnie przedstawię przykładowy program oddziaływań terapeutycznych i oczekiwania po zakończeniu zajęć prowadzonych w ramach praktyki . W związku z tym zaplanuję  jednostki zajęciowe, które zawierać będą:
- Ćwiczenia korekcyjne zaburzonych funkcji ,
- Ćwiczenia korekcyjno - kompensacyjne funkcji zaburzonej w koordynacji z bardziej sprawnymi,
- Ćwiczenia relaksacyjne ,
Na końcu dokonam ewaluacji skuteczności działań oraz wykażę obszary, w których warto kontynuować pracę korekcyjno-kompensacyjną .
Do napisania programu wykorzystałam wiele materiałów  zgromadzonych  na  studiach podyplomowych, które wyposażyły mnie w szczegółową  wiedzę   i umiejętności pomocy uczniowi mającemu specyficzne trudności w nauce,  zwłaszcza w obszarze czytania, pisania.

Omówienie trudności w oparciu o diagnozę ucznia

Do badania  ucznia wykorzystałam kwestionariusz diagnozy J. Tomczak i R Ziętary. [1], który pozwolił na zdiagnozowanie potrzeb i możliwości ucznia na różnych płaszczyznach. Wyniki badań na podstawie kwestionariusza miały za cel pomóc w opracowaniu programu działań korekcyjno - kompensacyjnych. Do badania wykorzystano zaproponowane w materiałach narzędzia badawcze. Na podstawie uzyskanych informacji zamieszono informacje dotyczące: charakterystyki ucznia, charakterystyki czynności komunikowania się, słuchu fonematycznego, czytania oraz pisania, sfery ruchowej, percepcji wzrokowej, orientacji przestrzennej, procesów myślowych.

Ogólna charakterystyka

Kasia jest uczennicą klasy pierwszej liceum ogólnokształcącego. Ma szesnaście lat , mieszka w domu jednorodzinnym z rodzicami i młodszym bratem . Uczennica jest otoczona opieką rodzicielską, oboje rodzice pracują zawodowo. Uczęszcza do klasy o profilu humanistycznym z podstawami pedagogiki. Jest to uczennica z wzorowym zachowaniem, bardzo dobrą frekwencją, jednakże o przeciętnych wynikach edukacyjnych . Jest aktywna na rzecz klasy i szkoły , jako że często  dokumentuje wydarzenia szkolne robiąc zdjęcia. Fotografowanie jest również jej zajęciem, któremu poświęca swój wolny czas. Planuje w przyszłości podjąć studia na kierunku: oligofrenopedagogika.
Jest to uczennica o pogodnym usposobieniu, jest z natury śmiała oraz taktowna. W trakcie obserwacji na lekcjach zauważono krótkie okresy dekoncentracji , w przypadku pracy na przedmiotach będących poza zainteresowaniami uczennicy.
Uczuciowość jest na ogół prawidłowa, sporadycznie reaguje nieadekwatnie do sytuacji, np. nadmierną wybuchowością bądź infantylnością. Uczennica chętnie współpracuje w grupie , nie ma trudności z dostosowaniem się do zasad pracy na lekcjach oraz zazwyczaj przestrzega normy społeczne. Chętnie wykonuje zajęcia znajdujące się w grupie jej zainteresowań ( humanistyczne, fotografia) . Natomiast inne zadania nie zawsze doprowadza do końca, wykazuje  wówczas przeciętną samodzielność i aktywność, zaburzona jest wówczas koncentracja uwagi.

Charakterystyka czynności komunikowania się

Na podstawie załączników 2 i 5 można wnioskować, iż uczennica wykazuje mowę spontaniczną, mało czasu poświęciła na przeanalizowanie elementów na ilustracjach . W ćwiczeniu : konstruowanie wypowiedzi na podstawie ilustracji uczennica podała wszystkie istotne informacje na temat ilustracji, jednakże nie sformułowała głównego tematu ilustracji, wymieniała poszczególne elementy odnosząc je do odpowiedniego miejsca na ilustracji.
W ćwiczeniu: nazywanie czynności ,uczennica prawidłowo wymieniła pokazane czynności, np.: „ kot je z miski” , nie próbując nazwać jej ogólnie np.: „ spożywanie posiłku”. Treść wypowiedzi była uboga, ograniczała się do kilku słów , forma gramatyczna i stylistyczna była poprawna .Rozumienie poleceń ustnych prawidłowe, poleceń pisemnych gorsze, uczennica zadawała dodatkowe pytania upewniając się, czy właściwie rozwiązuje ćwiczenia.

Słuch fonematyczny

Powtórzenie wyrazów nie sprawiło uczennicy trudności, poza wyrazami z kategorii: „ bez sensu” .W ćwiczeniu: wyróżnienie głosek w nagłosie , wygłosie i śródgłosie nie miała problemów , również słuchowe rozpoznanie głoski w konkretnym miejscu nie sprawiło trudności . W ćwiczeniu: analiza i synteza słuchowa ; dokonując analizy wyrazowej zdania miała trudność w wymienieniu kolejnych wyrazów w zdaniu. Bezbłędnie poradziła sobie z analizą sylabową wyrazu, syntezą sylabową i syntezą głoskową wyrazu. Natomiast nie poradziła sobie z analizą głoskową wyrazu: miała trudność z wyrazem: „ zeszyt” , nie potrafiła ustalić czy słyszy głoski -s i -z , czy też głoskę  -sz.

Czytanie i pisanie

Załączniki 9a - 10c :  czytanie i odwzorowywanie liter , wskazują, że uczennica nie ma trudności w prawidłowym kreśleniu liter dużych, małych liter pisanych i drukowanych. Jej pismo jest staranne , dokładne . Ćwiczenia wykonała chętnie , potraktowała jako przypomnienie po szkole podstawowej.  Jej postawa przy pisaniu była prawidłowa , przy pisaniu niektóre wyrazy dyktowała sobie po cichu, tempo pisania było wolniejsze niż u przeciętnego ucznia. Wielkość pisma jest średnia, pismo jest proste, litery są okrągłe , brak jest połączeń między literami , nie ma trudności w pisaniu bez linijek, pismo jest czytelne i estetyczne.
Z załącznika 11: analiza i synteza wzrokowa wyrazów  wynika, iż nie ma trudności w ułożeniu zdań z podanych  wyrazów , za każdym razem zaczynała od podmiotu . Większe trudności miała z ćwiczeniem wymagającym ułożenie wyrazów z sylab i z pojedynczych liter. Tutaj nie mogła zasugerować się podmiotem , ani dużą literą. Największą trudność sprawiło jej ułożenie wyrazu z największej liczby liter.Załącznik 15: technika czytania i rozumienie tekstu czytanego wskazują, że uczennica nie ma trudności  z uzupełnianiem luk w tekście czytanym na głos, poprawnie odmienia wstawiane wyrazy przez przypadki, tempo czytania jest przeciętne.Z załącznika 14: rozumienie tekstu czytanego wynika, iż uczennica nie ma trudności w rozumieniu tekstu, udzieliła jednej błędnej odpowiedzi na 9 możliwych. Większość odpowiedzi stanowią przytoczone fragmenty z tekstu, uczennica nie podjęła próby sparafrazowanie zdań. Udzielając odpowiedzi na pytania czytała tekst dzieląc go na fragmenty. Nie popełniła też wielu błędów ortograficznych odwzorowując zdania . Wypowiedź własna w 10 pytaniu jest logiczna ,ciąg myślowy zachowany, odpowiedź  jednak jest krótka, jednozdaniowa.

Sfera ruchowa

Ruchy uczennicy są prawidłowe, energiczne . Sprawność manualna jest prawidłowa, wycinanie, rysowanie po śladzie jest dokładne, uczennica jest  prawostronnie zlateralizowana jeśli chodzi o oko, rękę jak i nogę. Z ankiety „o uczniu” wypełnianej na lekcji wychowawczej wiadomo dodatkowo, że w przypadku zajęć sportowych uczennica negatywnie reaguje na gry zespołowe np.: siatkówkę.

Percepcja wzrokowa

Układanie obrazka z części zniechęciło uczennicę z powodu dużej liczby elementów, uczennica nie wiedziała od czego zacząć układanie obrazka, po chwili zapytała się, czy rzeczywiście ma ułożyć tylko jeden obrazek. Ostatecznie złożyła mniejsze fragmenty ze sobą tworząc cały rysunek. Zapamiętanie obrazka spotkało się z większym entuzjazmem, nie miała trudności z odtworzeniem szczegółów ( tła, kolorów, ilości) , ale opisując położenie poszczególnych elementów ilustracji posługiwała się gestem, nie stosowała przyimków miejsca .
Rozpoznanie szczegółów różniących obrazki uznała za najłatwiejsze ćwiczenie, stąd wykonała je bezbłędnie i stosunkowo szybko.

Orientacja przestrzenna

Uczennica jest zlateralizowana prawostronnie, prawidłowo nazywa kierunki i stosunki przestrzenne, jednakże w wypowiedzi wystąpił chaos, kilkakrotnie wróciła do tego samego elementu w opisie, nie stosowała pojęć dotyczących relacji , nie nazwała sytuacji , którą obrazek przedstawiał ( załącznik 33a)

Procesy myślowe

Myślenie przyczynowo- skutkowe jest na niskim poziomie, nie potrafiła wyciągnąć wniosków z przedstawionego zdarzenia, dokonać uogólnień,  ani przewidzieć dalszych losów osób na opisywanych ilustracjach. Zdolność logicznego myślenia również jest na niższym poziomie, najlepiej widać to było w powracaniu przez uczennicę do wcześniej opisanego elementu obrazka.

Analiza opinii z poradni

Uczennica była dwukrotnie badana w poradni Psychologiczno -  Pedagogicznej w roku 2005 i 2008. W wyniku drugiego, kontrolnego badania potwierdzono u uczennicy wcześniej zdiagnozowaną dysleksję rozwojową.
Na najlepszym poziomie rozwinięte są funkcje percepcyjno- motoryczne, zwłaszcza spostrzegawczość. Uczennica posiada dobrą sprawność zapamiętywania wzrokowego i słuchowego odtwarzania .
Najsłabiej rozwinięta jest percepcja słuchowa: w szczególności słuch fonemowy, pamięć i spostrzegawczość słuchowa.
W związku z tym uczennica ma specyficzne trudności w uczeniu się, czytanie jest utrudnione przez niepłynne , wolne tempo czytania. Na niskim poziomie jest rozumienie tekstów czytanych po cichu. Dodatkowo, zaburzenia uwagi powodują, iż uczennica wymaga dłuższego czasu na wykonanie poleceń, a więc i na opanowanie nowej wiedzy i umiejętności.
Uczennica popełnia błędy ortograficzne i specyficzne w pisaniu, stąd jakość wypowiedzi pisemnych jest niższa od wypowiedzi ustnych.W wyniku badań poradnia zaleca :
- obniżenie wymagań w zakresie czytania i pisania, w tym języków obcych ( uczennica uczy się języka angielskiego i języka francuskiego),
- wydłużenie czasu pracy podczas prac pisemnych i egzaminów pisemnych,
- dalsze usprawnianie percepcji słuchowej,
- doskonalenie technik pisania ( ortografia)  i czytania ze zrozumieniem,
- nakierowywanie uczennicy podczas wykonywania zadań wymagających zrozumienia  poleceń  pisemnych, oraz instrukcji do ćwiczeń.

Diagnoza trudności ucznia w nauce języków obcych

Uczennica poproszona została o uzupełnienie arkusza diagnostycznego , badającego ogólne trudności w nauce języka angielskiego na podstawie  arkusza opracowanego  przez A. Jurek [2]   Podobny arkusz uzupełniony został przeze mnie. Po porównaniu odpowiedzi na większość pytań , można ogólnie stwierdzić, iż uczennica mało entuzjastycznie reaguje na obowiązek uczenia się języka angielskiego. Potwierdza to moje obserwacje ,że niechętnie uczy się języka, że jest niesystematyczna w odrabianiu lekcji, i w nauce na bieżąco. Jest mało aktywna na lekcjach,   gorsze wyniki uzyskuje z prac pisemnych , niż z odpowiedzi ustnych. Potrzebuje więcej czasu na zrozumienie poleceń, na przeliterowanie słów podczas sporządzania notatek lub pisania sprawdzianów. Największe trudności sprawia opanowanie takich umiejętności językowych jak: 
-literowanie wyrazów, wymowa ,rozumienie mowy, formułowanie wypowiedzi pisemnych : ortografia i gramatyka, zapamiętywanie słówek, rozumienie tekstu czytanego po cichu.
Uczennica korzystała z dodatkowej pomocy w nauce poprzez zajęcia korekcyjno- kompensacyjne od października do stycznia. Natomiast od stycznia do kwietnia uczennica uczestniczy w indywidualnych zajęciach dla uczniów z dysfunkcjami w ramach projektu ze środków UE „Możemy Więcej” realizowanego w szkole.( 40 godzin zajęć).
Na zajęcia uczęszcza chętnie i systematycznie.

Terapia pedagogiczna

„Terapia pedagogiczna to oddziaływanie za pomocą środków pedagogicznych na przyczyny i przejawy trudności dzieci w uczeniu się, mające na celu eliminowanie niepowodzeń szkolnych oraz ich ujemnych konsekwencji. Zmierza  ona do spowodowania pozytywnych zmian w zakresie sfery poznawczej i emocjonalno- motywacyjnej oraz w strukturze wiedzy i umiejętności szkolnych dziecka.”[3]

Zasadnicze cele

Do najważniejszych celów w trakcie prowadzenia zajęć korekcyjno-kompensacyjnych w języku polskim jak i w języku angielskim należą:
I. Usuwanie bezpośrednich przyczyn niepowodzeń szkolnych[4]:
1.Systematyczna praca nad stymulacją, usprawnianiem i doskonaleniem funkcji słuchowej, wzrokowej oraz koordynacji wzrokowo- słuchowej i sprawności grafomotorycznej.
2.Utrwalenie związków kojarzeniowych analizatorów słuchowo- ruchowego, wzrokowo - słuchowego oraz słuchowo- wzrokowo- ruchowego umożliwiających prawidłowy przebieg procesu czytania i pisania.
II. Wyrównywanie braków w  wiadomościach i umiejętnościach , również w obszarze nauczanego języka angielskiego,
III Przywrócenie prawidłowych postaw ucznia wobec nauki:
IV. Zwiększenie motywacji oraz zminimalizowanie negatywnych reakcji emocjonalnych spowodowanych specyficznymi trudnościami w uczeniu się .

Realizacja programu terapii

Program realizowany był jako zajęcia dodatkowe w szkole do  której uczęszcza uczennica.
Będąc wychowawcą uczennicy i jednocześnie nauczycielem języka angielskiego, skierowałam się z prośbą do rodziców o wyrażenie zgody na udział córki w tych zajęciach. 
Zajęcia odbywały się po dwie godziny dydaktyczne tygodniowo, bezpośrednio po zakończonych lekcjach, co było istotnym argumentem rodziców  przy ustalaniu terminu zajęć.
Uczennica uczestniczyła w 30 godzinach zajęć terapeutycznych, prowadzonych w Liceum Ogólnokształcącym w Starym Sączu.
W planowaniu programu uwzględniłam następujące ogniwa zajęć korekcyjno- kompensacyjnych[5]:
-nawiązanie kontaktu emocjonalnego z uczennicą,
-elementy relaksacji, odprężenia na rozpoczęcie zajęć,
-wprowadzenie nowego materiału,
-ćwiczenia usprawniające i utrwalające nowe umiejętności,
-ćwiczenia relaksacyjne na zakończenie zajęć dające poczucie zadowolenia, spełnienia.
Ponadto, każda jednostka zajęć oparta została na czterech zasadach  pedagogicznych[6] :
- zasadę indywidualizacji;                       
- zasadę powolnego stopniowania trudności;
- zasadę korekcji zaburzeń;
- zasadę kompensacji zaburzeń;
Jeśli chodzi o treści zajęć to planowane były w taki sposób, aby biorąc pod uwagę obciążenie czasowe uczennicy wprowadzać takie  ćwiczenia, które by zwiększyły aktywny udział uczennicy na różnych zajęciach, przez podejmowanie częstszych prób wypowiadania się na lekcji, oraz chętniejsze odrabianie prac domowych np: czytanie zadanych lektur szkolnych.
Ostatecznie zajęcia miały także zachęcać uczennicę do zauważania postępów w nauce w obszarach , które do tej pory sprawiały duże trudności.

Ogólny program terapii
Pierwszy etap -  przygotowawczy[7]
1.Ćwiczenie ogólnej sprawności ruchowej , koordynacji ruchowo- wzrokowo-słuchowej przez:


a) ćwiczenia ruchowe:
-imitowanie i odgadywanie czynności,
b) zabawy ruchowe:
-rzucanie i chwytanie piłeczek, innych małych przedmiotów,

2.Ćwiczenia sprawności manualnej przez:

a) ćwiczenia rozmachowe:
-zamalowywanie dużej płaszczyzny 
- zamalowywanie dużej ograniczonej konturami  płaszczyzny ,
- rysowanie dużych , kolistych form, szlaczków
b) ćwiczenie manualne na usprawnienie prawej ręki:
-układanie na płaszczyźnie obrazków według wzoru i bez wzoru,
-nawlekanie na sznurek drobnych elementów ,
- próby składania papieru według wzoru,
c) ćwiczenia graficzne:
-rysowanie wzorów po śladzie wykropkowanym,
-pogrubianie konturów obrazka,
-kopiowanie rysunku przez kalkę,
-wypełnianie rysunku pionowymi lub poziomymi kreskami od lewej do prawej,

3.Ćwiczenia funkcji wzrokowej i orientacji przestrzennej na materiale konkretnym przez:

- dobieranki obrazkowe,
- loteryjki obrazkowe,
- wyszukiwanie różnic między obrazkami,
- układanie obrazków z pociętych części,
- układanie konstrukcji w klocków,

4.Ćwiczenia funkcji słuchowej przez:

a) ćwiczenia wrażliwości słuchowej:
-rozpoznawanie dźwięków z otoczenia : przyrody;
b) ćwiczenia rytmiczne:
-odtworzenie struktur rytmicznych;
c) ćwiczenia słuchu fonematycznego:
-podział wyrazów na sylaby otwarte i zamknięte,
-liczenie sylab w wyrazie,
-tworzenie łańcucha wyrazów zaczynających się od konkretnej głoski, która jednocześnie kończy wyraz poprzedni,
-różnicowanie głosek opozycyjnych,
-przekształcanie wyrazów przez zmianę wybranej głoski w nagłosie, śródgłosie lub wygłosie.

Drugi etap– terapia właściwa[8]
1.Budzenie wiary we własne możliwości i umiejętności:


a) pozytywne wzmocnienie przez:
-rozmowy o swoich zainteresowaniach , pokazanie wytworów swojego hobby: zdjęcia, opowiadanie treści książek czytanych w wolnym czasie.
b) kształtowanie umiejętności radzenia sobie z trudnymi sytuacjami przez :
-zabawy typu: odgrywanie scen stymulujących sytuacje rodzinne, szkolne, towarzyskie,
c) uświadomienie sobie mocnych stron przez ćwiczenie:
-ankieta- „poznaj samego siebie”
(na podstawie scenariusza lekcji wychowawczej)
d) rozwijanie umiejętności radzenia sobie z trudnymi sytuacjami przez ćwiczenie :
- „skrzynka kłopotów – jak sobie z nimi radzić?” (na podstawie scenariusza lekcji wychowawczej
e) rozwijanie umiejętności współdziałania w grupie :
-współpraca i asertywność w grupie (na podstawie scenariusza lekcji wychowawczej).

2.Usprawnianie percepcji wzrokowej przez:

a) pracę na materiale nieliterowym:
-układanie figur według wzoru,
-składanie obrazka z pociętych elementów,
- wyszukanie różnic między obrazkami,
- pamięciowe odtwarzanie układy figur geometrycznych,
- układania konstrukcji przestrzennej z klocków według wzoru z pamięci i bez wzoru.
b)pracę na materiale literowym:
- odwzorowywanie znaków pisanych i drukowanych, małych i dużych
- łańcuch wyrazowy- domino wyrazowe,
- rebusy wyrazowe,
- łańcuch wyrazowy-  rozbudowanie łańcucha przez tworzenie nowych wyrazów ,
- rozpoznawanie i układanie wyrazów z rozsypanki sylabowej,
- uzupełnienie brakujących elementów (interpunkcyjnych) w tekście,
- uzupełnianie tabel wyrazami według kategorii tematycznych.

3.Usprawnianie percepcji słuchowej i koordynacji słuchowo - wzrokowej przez :

a) pracę na materiale nieliterowym:
- rozpoznawanie słyszanych dźwięków z otoczenia: przyrody,
- odtwarzanie rytmu według usłyszanego układu rytmicznego,
- odtwarzanie rytmu według podanego układu przestrzennego,
- wysłuchanie piosenki i interpretacja uczuć autora utworu,
- dopasowanie obrazka do odpowiedniej głoski słyszanej na początku lub na końcu wyrazu,
b) pracę na materiale literowym:
- wystukiwanie różnic między głoskami dźwięcznymi i bezdźwięcznymi,
- tworzenie wyrazów przez dokończenie sylaby wybraną głoską,
- wyróżnienie głoski wspólnej dla rożnych wyrazów,
- utrwalanie zapisu samogłosek i spółgłosek,
- różnicowanie słyszanych głosek w wyrazach, zdaniach,
- dopasowanie słyszanych wyrazów do obrazka,
- odczytywanie zdań zawierających ćwiczoną głoskę lub głoski opozycyjne,
- uzupełnianie zdań brakującymi głoskami,
- wybieranie elementów i grupowanie według określonej kategorii,
- czytanie całych wyrazów wielosylabowych, i dzielenie ich na sylaby,

4.Usprawnianie funkcji czynności manualnej i grafomotorycznej przez:

- rzucanie i chwytanie małych elementów: piłki,
- nawlekanie na sznurek drobnych elementów,
- rysowanie po śladzie,
- odwzorowywanie rysunku,
- zakreskowywanie gotowych elementów ,
- ćwiczenia w kaligrafii,

5. Usprawnianie funkcji wzrokowo- ruchowej i orientacji przestrzennej:

a) na materiale nieliterowym przez:
-zakreskowywanie obrazka od lewej do prawej kreskami pionowymi lub poziomymi.
- układanie obrazka według  podanego wzoru,
b) na materiale literowym przez:
- rozwiązywanie rebusów przez rozszyfrowanie słów od strony lewej do prawej,
- układanie napisu pod obrazkiem i podpisywanie obrazków przez przepisanie wyrazu,

6.Wdrażanie do lepszej koncentracji uwagi, wydłużenie czasu efektywnej aktywności ucznia przez stosowanie:

a) ćwiczeń relaksacyjnych ,
b) ćwiczeń poprawiających koncentracje uwagi ,
c) ćwiczeń zwiększających pozytywne nastawienie do zajęć,

Trzeci etap - doskonalenie umiejętności czytania i pisania[9]:
1.Automatyzacja czytania:


a) czytanie wyrazów :
- czytanie całościowe sylab, wyrazów,
- czytanie wyrazów, zdań i tekstów sylabami,
- czytanie sylab i wyrazów w krótkich ekspozycjach,
- naprzemienne czytanie sylab, wyrazów, zdań ,
b)czytanie selektywne głośne i ciche wyrazów
- łatwych w połączeniu z wyrazami trudnymi ,
- wyrazów sensownych i bezsensownych,
- wyrazów podobnych graficznie ( formy okienkowe),
c) czytanie biegłe z zastosowaniem znaków interpunkcyjnych,
d) czytanie wyraziste z uwzględnieniem
- poprawnej wymowy, dykcji, pauz,
e)czytanie tekstu ze zrozumieniem :
- opanowanie treści dosłownych,
- opanowanie treści interpretacyjnych,
- opanowanie treści krytycznych,
- streszczenia przeczytanych treści,
f)czytanie z zastosowaniem różnych technik czytania:
- głośne i ciche,
g)ćwiczenia w rozumieniu treści tekstu czytanego po cichu:
-dobieranie zdań do treści obrazków,
-wyeliminowanie zdania nie pasującego do obrazka ,
- ułożenie zdań w kolejności chronologicznej na podstawie obrazków, lub tekstu
-uzupełnianie luk ( informacji o bohaterach, zdarzeniach) w zdaniach na podstawie tekstu,
-udzielenie odpowiedzi na pytania do tekstu,
-ustalenie głównej myśli tekstu ,
- ustalanie czy zdanie zawiera lub nie zawiera daną informację,
- wybranie poprawnej odpowiedzi spośród kilku proponowanych,
- podanie instrukcji wykonania czynności na podstawie tekstu,

2.Utrwalenie  i dalsze usprawnianie umiejętności pisania:

a) ćwiczenia graficzne i stylistyczne:
- kreślenie liter alfabetu, wyrazów,
- przepisywanie zdań, fragmentów tekstu ,
- pisanie ze słuchu - dyktando,
- pisanie z pamięci w wybranych obszarach ,
- ćwiczenia w samodzielnym pisaniu: krótkich i dłuższych tekstów użytkowych:
* notatek, wiadomości e-mail, ogłoszeń ,itp.
* listów prywatnych ,oficjalnych, opisów, opowiadań, recenzji, itp.

Oczekiwane sukcesy
Zakładano , iż w trakcie i po zakończeniu terapii uczennica:


- chętnie uczestniczy w organizowanych zajęciach terapeutycznych przez nauczyciela , ma zwiększoną motywację do pokonywania trudności w czytaniu i pisaniu,
- zna swoje mocne strony i stara się  je częściej wykorzystywać na różnych polach aktywności uczniowskiej,
- wykazuje dłuższą koncentrację  uwagi wymaganej do wykonania ćwiczeń bazujących na percepcji słuchowej: różnicowanie głosek , wychwycenie konkretnej informacji z nagrania,
- potrafi częściej niż dotychczas poprawnie odtworzyć  informacje wysłuchane na zajęciach, potrzebne do rozwiązania zadań ,
- rozwiązuje zadania wymagające rozumienia tekstu czytanego po cichu z większą skutecznością i świadomością zależności między techniką pracy z tekstem z sukcesem w jego rozwiązaniu.
- częściej kontroluje poprawność ortograficzną zapisywanych informacji, oraz pracuje nad poprawną strukturą wyrazów w zdaniu, na poprawny szyk wyrazów w zdaniu, prosząc o pomoc nauczyciela,
- potrafi różnicować i poprawnie zapisywać głoski zbliżone fonetycznie z większą częstotliwością niż do tej pory.

W zakresie nauki języka angielskiego:

- aktywniej uczestniczy w zajęciach z języka angielskiego,
- chętnie uczęszcza na dodatkowe zajęcia z języka angielskiego w ramach projektu ze środków UE, 
- skuteczniej rozwiązuje zadania sprawdzające rozumienie tekstu czytanego po cichu i nagrań przez stosowanie właściwych technik pracy, oraz wysiłek w kierunku zwiększenia koncentracji uwagi.
- dba o poprawny zapis ortograficzny wyrazów przez częstsze konsultacje z nauczycielem na zajęciach ,
- zna zależność między znakiem graficznym a wymową w języku angielskim, poprawniej i płynniej mówi oraz czyta,
- zwraca większą uwagę na poprawność gramatyczną zdań ,
- porównuje szyk wyrazów w zdaniu w języku polskim z szykiem wyrazów w zdaniu w języku angielskim, prosząc nauczyciela o sprawdzenie poprawności pisanych form.

Rozdział III - Ewaluacja

Realizując założenia programu starałam się mieć na uwadze głównie zaangażowanie uczennicy trakcie udziału w zajęciach , chwalić  za postępy i motywować do dalszej pracy.
W związku z tym ocena uczennicy była głównie skierowana na zachęcanie jej do pracy na lekcji. Uczennica podlegała stałej obserwacji, oraz uczestniczyła w kilku rozmowach  podsumowujących w trakcie zajęć. Po zakończeniu zajęć uczennica , jak również rodzice zostali poproszeni o uzupełnienie ankiety oceniającej celowość oraz skuteczność udziału w zajęciach korekcyjno-kompesacyjnych. W tym opracowałam ankietę do uzupełnienia dla rodziców i dla uczennicy.

Osiągnięcia po zakończonej terapii

Na podstawie obserwacji uczennicy podczas całego okresu zajęć oraz informacji uzyskanych z ankiet można stwierdzić, iż uczennica poczyniła postępy w rozwoju funkcji percepcyjno- motorycznych oraz funkcji społecznych. Postępy te dotyczą zarówno zmian zaobserwowanych podczas zajęć prowadzonych w języku polskim jak i w języku angielskim.
W zakresie funkcji społecznych:
1. Zaobserwowano częstsze sygnały prawidłowych postaw uczennicy wobec nauki. Zwiększyła się motywacja do nauki.
2. Uczennica znając swoje mocne strony, stara się  je częściej wykorzystywać w szkole- prezentuje wytwory swojego hobby (zdjęcia) na gazetce klasowej. Jest  bardziej aktywna w grupie : uczestniczy w zajęciach wymagających współpracy grupy uczniów  lub całej klasy, a  w trakcie zajęć indywidualnych chętnie współpracowała z nauczycielem.
3.Uczennica  próbuje radzić sobie z emocjami wywołanymi porażkami w nauce przez częstsze stosowanie ćwiczeń relaksacyjnych, oraz ćwiczeń zwiększających pozytywne nastawienie do nauki, które otrzymała do wykorzystania w domu.
W zakresie funkcji percepcyjno-motorycznych:
1.Zwiększył się zasób słów trudnych, wielosylabowych , pojęć abstrakcyjnych.
2.Pisząc popełnia mniej błędów ortograficznych w wyrazach, które były ćwiczone, częściej w związku z tym korzysta z pomocy nauczyciela na lekcjach. Pisząc samodzielnie pomaga sobie głoskując wyraz po cichu i / lub prosząc nauczyciela o poprawienie ewentualnych błędów w trakcie pisania.
3.Wyrazy czyta płynniej , stara się czytać całościowo, zwraca uwagę na poprawny akcent wyrazowy. Czytając wyrazy podobne graficznie lub fonetycznie dokonuje szybszej analizy i syntezy, stąd zmniejszyła się liczba źle przeczytanych wyrazów, czy też tzw. „zgadywania” wyrazów czytanych na głos.
4.Czyta dłuższe teksty nieznacznie szybciej  ,zwraca uwagę na znaki interpunkcyjne, właściwą dykcję.
5.Potrafi odtworzyć większą liczbę, informacji z przeczytanego tekstu , w kolejności chronologicznej, niż wcześniej. Najchętniej rozwiązuje zadania wymagające ustalenia głównej myśli tekstu, lub ćwiczeń którym towarzyszą ilustracje podsumowujące poszczególne fragmenty tekstu.
6.Pisząc samodzielne formy, kończy je wcześniej i prosi o sprawdzenie poprawności ortograficznej i gramatycznej nauczyciela. Pozytywnie reaguje na pisanie krótkich tekstów użytkowych, co wynika z możliwości koncentracji uwagi przez krótszy okres czasu.
7. Analiza i synteza słuchowa głosek podobnych przebiega poprawniej , uczennica rzadziej myli głoski, które były ćwiczone w trakcie zajęć, korzysta z pamięci wzrokowo- słuchowej, częściej odmienia przez przypadki w języku polskim wyrazy , które tracą dźwięczność, lub prosi o pomoc nauczyciela.
Dźwięki obce  w języku angielskim odtwarza względnie poprawnie po uprzednim zastanowieniu się lub nakierowaniu przez nauczyciela.

Aspekty wymagające dalszej pracy terapeutycznej

1. Uczennica powinna systematycznie stosować w domu ćwiczenia relaksacyjne, zwiększające koncentrację uwagi i  motywację do nauki, gdyż stres związany z nauką będzie jej towarzyszył przez jeszcze kilka lat. Jak wspomniałam w rozdziale drugim pracy uczennica planuje podjąć studia wyższe na kierunku pedagogicznym.
2.Uczennica powinna nadal ćwiczyć czytanie tekstu  ze zrozumieniem po cichu , pamiętając o dostosowaniu techniki czytania do konkretnego zadania. Tu należy zwrócić uwagę na czytanie tekstów szkolnych wybiegających poza zakres zainteresowań uczennicy , zwłaszcza zadań wymagających dokładnego zrozumienie treści : układanie zdań w kolejności chronologicznej na podstawie przeczytanego tekstu, lub zadań wymagających wybranie jednej spośród czterech podanych odpowiedzi do jednego pytania. Jest to niezwykle istotne jako że zdecydowana większość sprawdzianów wiedzy  z różnych przedmiotów w liceum, jak również zewnętrzna część egzaminu maturalnego ma charakter testów pisemnych .
3. Pisząc samodzielne formy powinna starać się poprawić zasób słów trudnych, wielosylabowych . Powinna dołożyć starań, aby zwracać uwagę na poprawność gramatyczną pisanych form, a w przypadku dłuższych tekstów użytkowych korzystać z brudnopisu, aby praca była nie tylko poprawna gramatycznie, stylistycznie, ale również logiczna.
4.Powinna systematycznie powtarzać wyrazy z trudnością fonetyczną, a w przypadku języka angielskiego korzystać z graficznych symboli w towarzystwie przykładowego wyrazu w trakcie samodzielnych ćwiczeń w czytaniu na głos wyrazów i zdań.

Podsumowanie

Kończąc rozważania podjęte w niniejszej pracy przypomnę problemy , którymi zajmowałam się w poszczególnych jej częściach. Pragnę również podzielić się wnioskami wynikającymi z przeprowadzonych zajęć korekcyjno- kompensacyjnych.
Przedmiotem rozważań teoretycznych w rozdziale pierwszym pracy było na podstawie dostępnej literatury i materiałów zgromadzonych w trakcie studiów omówienie przyczyn dysleksji, zwrócenie uwagi na typowe objawy , błędy charakterystyczne dla ucznia z dysleksją rozwojową spowodowaną zaburzoną percepcją wzrokową i obniżoną sprawnością percepcji słuchowej.
W rozdziale drugim szukałam odpowiedzi na dwa pytania : o związek między specyficznymi trudnościami w uczeniu się a nauką języka angielskiego oraz o rodzaj trudności w nauce języka angielskiego. W związku z tym rozdział drugi poświęcony został omówieniu wyników przeprowadzonej diagnozy pedagogicznej uczennicy i ankiety dotyczącej jej trudności w uczeniu się języka angielskiego. Pozwoliło to opracować program terapii zajęć korekcyjno-kompensacyjnych, które realizowane były w trakcie praktyki pedagogicznej w szkole, do której uczęszcza uczennica.
Rozdział trzeci stanowi obiektywne podsumowanie podjętych działań , ocenę postępów w rozwoju zaburzonych u uczennicy funkcji percepcyjno-motorycznych i społecznych. Zwróciłam również uwagę, na obszary , w których należałoby kontynuować pracę z uczennicą w przyszłości.
Zebrane materiały jednoznacznie pozwalają stwierdzić, iż istnieje bezpośrednia zależność między trudnościami w nauce wynikającymi z dysleksji a trudnościami w nauce języka angielskiego. Trudności te są wprost proporcjonalne do stopnia nasilenia zaburzeń obserwowanych w języku polskim , i zwiększają się w miarę pokonywania kolejnych etapów edukacji.
W nauce języka angielskiego największe trudności dotyczą podobnie jak w języku polskim dokonywania poprawnej analizy i syntezy głoskowej , bazując na pamięci wzrokowej i słuchowej , które konieczne są do nauczenia się poprawnego mówienia, czytania i pisania , a więc do nauczenia się samodzielnego zdobywania wiedzy i umiejętności na każdym etapie edukacji.
Uczeń z dysleksją uczący się języka angielskiego zmuszony jest pokonywać trudności ortograficzne wynikające z  ogromnych czasami  różnic między głoskami a literami . To prowadzi do problemów z poprawnością morfologiczną, stylistyczną i gramatyczną wypowiedzi ustnych i pisemnych, które zakłócają komunikację. Dodatkowo uczeń z dysleksją każdego dnia zmuszony jest radzić sobie z wolnym tempem nabywania wiedzy i umiejętności językowych i z towarzyszącym temu zaburzeniami emocjonalnymi ,zwłaszcza obniżonym poczuciem wartości i niską motywacją do nauki.
Uczennica, o której była mowa w rozdziale drugim uczestniczyła w zajęciach korekcyjno- kompensacyjnych, gdzie za zasadniczy cel postawiłam sobie eliminowanie niepowodzeń szkolnych i  ich konsekwencji przez pozytywne oddziaływanie w postaci różnorodnych ćwiczeń usprawniających zaburzone funkcje  i zwiększenie motywacji do nauki.
Obserwacje uczennicy pozwoliły sądzić, iż prowadzenie zajęć typowo terapeutycznych równoległe z zajęciami w języku angielskim o takim samym charakterze wywołały zauważalne zmiany w uczennicy . Pozwoliły jej uświadomić sobie zależność między trudnościami spowodowanymi dysleksją a nauką języka angielskiego . Co ważniejsze pozwoliły uczennicy uzyskać informacje na temat  swoich mocnych stron i praktyczne wskazówki jak sobie radzić z trudnościami w nauce .
Dla mnie odbyta praktyka pedagogiczna pod kierunkiem promotora i uzyskana wiedza w trakcie studiów dały możliwość uświadomienia sobie zmian , jakie mogą wywołać w zachowaniu ucznia dyslektycznego odpowiednio prowadzone zajęcia. Mogłam również zweryfikować skuteczność metod i technik pracy stosowanych dotychczas w mojej pracy zawodowej i wprowadzić  pewne korekty w sposobie pracy .
Pozytywne informacje zwrotne uzyskane od uczennicy i rodziców utwierdziły mnie w przekonaniu, iż warto było podjąć studia na tym kierunku w celu zdobycia fachowej wiedzy i umiejętności potrzebnych do pracy na lekcji z uczniem z dysleksją. Praca ta w oparciu o część teoretyczną i opis przypadku uczennicy stanowi zbiór  wskazówek i podpowiedzi dla nauczycieli języka angielskiego , którzy mając nieusystematyzowaną wiedzę na ten temat chcą podejmować działania w kierunku wspierania ucznia z dysleksją  w procesie zdobywania wiedzy i umiejętności na różnych przedmiotach, w tym na języku angielskim.

Bibliografia

1. Akty prawne w Polsce, http://www.psp5.(...)lsce.htm
2. Butkiewicz A, Bogdanowicz K., Dyslexia In the English classroom. Techniki nauczania j.angielskiego uczniów z dysleksją, Harmonia, Gdańsk 2006
3. Bogdanowicz M., Adryjanek A., Uczeń z Dysleksją w szkole, Operon, Gdynia 2009
4. Bogdanowicz M. i Smoleń M., Dysleksja w kontekście nauczania języków obcych, Harmonia, Gdańska 2004
5. Czajkowska I., Herda K, Zajęcia korekcyjno- kompensacyjne w szkole, poradnik dla nauczycieli, WsiP, W-wa 1989
6. Davis Ronald D, Braun Eldon M., Dar dysleksji, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2001 
7. Grabałowska K., Jastrząb J., Mickiewicz J., Wojak M., Ćwiczenia w czytaniu i pisaniu- poradnik metodyczny do terapii dzieci dyslektycznych, Toruń 2005
8. Jurek A., Kształcenie umiejętności ortograficznych uczniów dysleksją, Harmonia 2008,
9. Komorowska H., Metodyka nauczania języków obcych, Fraszka Edukacyjna, Warszawa 2001
10.Kostrzewski J., Diagnoza dysleksji, Biuletyn Informacyjny oddziału Warszawskiego, Polskie Towarzystwo Dysleksji, Warszawa, 1995
11. Kram J., Nauczanie ortografii i interpunkcji w szkole średniej, Warszawa 1991
12.Krasowicz-Kupis Gr., Dysleksja rozwojowa-Perspektywa psychologiczna, Harmonia, 2006
13. Mickiewicz  Jedynka z ortografii?, Wyd.III, Toruń 2002, s.5[1] Zakrzewska Barbara, Moje dziecko źle czyta i pisze, WSiP, 1999
14. Skibińska H., Praca korekcyjno-kompensacyjna z dziećmi z trudnościami w pisaniu i czytaniu, Wydawnictwo Uczelniane Akademii Bydgoskiej, Bydgoszcz 2001
15. Skorek E. M., Terapia Pedagogiczna, Tom I, Zaburzenie rozwoju psychoruchowego dzieci, Oficyna Wydawnicza Impuls, 2007r.
16. Skorek E. M., Terapia Pedagogiczna, Zagadnienia praktyczne i propozycje zajęć, Oficyna Wydawnicza Impuls, 2007r.
17.J. Tomczak, R. Ziętara, Kwestionariusz diagnozy i narzędzia badawcze w terapii pedagogicznej, Impuls, Kraków 2009r.

Materiał dodany zostanie do strony dla nauczycieli http://www.jezyk(...)iel.html

admin




Dodaj komentarz:


Stolica Polski to:
Pokaż archiwum newsów

Ostatnie posty na forum

Szybka nawigacja po naszym serwisie:

Forum językowe - Forum serwisu 'English for you'

Promuj nas - Wejdź i zobacz jak można pomóc w promocji serwisu 'English for you'

Gramatyka języka angielskiego - Szczegółowo rozpisane czasy oraz inne zagadnienia związane z gramatyką

Pisanie po angielsku - Wyczerpująca instrukcja jak poprawnie pisać po angielsku

Angielski w pracy i biznesie - Wzór CV i listu motywacyjnego, przykładowe listy formalne, oferty pracy za granicą

Fonetyka - Symbole fonetyczne wraz z przykładami, podział głosek, ćwiczenia

Lekcje video - Ucz się angielskiego za pomocą podzielonych na poziomy zaawansowania i tematyką lekcji video

Telewizja z kanałami anglojęzycznymi - Ucz się angielskiego oglądając anglojęzyczne kanały podzielone na kategorie tematyczne

Egzamin gimnazjalny z angielskiego - Wszystko o egzaminie gimnazjalnym

Matura z angielskiego - Wszystko o nowej maturze

Kurs angielskiego od podstaw - Co kilka dni nowa lekcja dla początkujących, całość przy wsparciu lekcji video

Testy - Rozbudowany dział testów podzielonych na kategorie

Działy tematyczne - artykuły z prasy anglojęzycznej, starannie wyselekcjonowane, do wykorzystania w referatach lub jako źródło ciekawych informacji

Egzaminy - Dokładne opisy niemal wszystkich egzaminów językowych od polskich takich jak matura, egzamin gimnazjalny do certyfikatów \'Cambridge\', statystyki zdawalności, opłaty oraz aktualne informatory.

Download - Programy, słowniki, oraz gry edukacyjne skutecznie wspomagające w nauce wraz z opisami i co najważniejsze ZA DARMO

Dla dzieci - Tu z kolei znajdziecie nauką od podstaw, całość podzielona na kategorie w kolorowej oprawie oraz z wymową bez koniecznosci znajomości zapisu fonetycznego

Gry i zabawy online - Pograj w gry edukacyjne bezpośrednio na stronie

Prace uczniów - Czym byłaby teoria bez praktyki, oryginalne prace uczniów podzielone na kategorie, kolorowe projekty tematyczne uczniów + Własne strony uczniów

Kolorowe projekty - Kolorowe projekty uczniów (słownictwo tematyczne)

Dla nauczyciela - Metodyka nauczania, ciekawe zabawy oraz ćwiczenia do wykorzystania na lekcji języka angielskiego wraz z konspektami i wykorzystanymi materiałami

Zapytaj nauczyciela - Na stronie cały czas dyżurują nauczyciele, którzy chętnie bezpłatnie pomogą, odpowiedź otrzymasz bezpośrednio na mail

Newsy ze świata - Bądź na bieżąco, aktualne wiadomości z podziałem na kategorie + Radio BBC

Tematyczne blogi naszych dziennikarzy i redaktorów:

Angielski dla dzieci - Piosenki, gry i zabawy, gramatyka dla dzieci

Emigracja krok po kroku... - Poradnik dla wyjeżdzających na Wyspy

Jottings of interstellar roamer - czyli notes niecodzienny - wspólnie przekroczmy bariery w odbiorze piękna, które nas otacza

Kraje anglosaskie - Historia, literatura, kultura USA i Wielkiej Brytanii

Popkultura USA i Wielkiej Brytanii - Moda, filmy, muzyka, sposób spędzania wolnego czasu za Ocenanem i na Wyspach + radio na stronie

Co warto zobaczyć w USA i Wielkiej Brytanii - Ciekawe miejsca i ludzie okiem podróżnika

Jamajka - wyspa słońce, była kolonia, kraj anglojęzyczny - Ciekawe miejsca, ludzie, kultura okiem pasjonatki

Kanada - kraj klonowego liścia - Ciekawe miejsca, ludzie, kultura okiem pasjonatki

Legal English - Podstawy prawniczego języka angielskiego

British Football - Strona poświęcona tematyce piłki nożnej na Wyspach

Wydawnictwo 'The Teacher' - Dzięki współpracy z wydawnictwem 'The Teacher' dostępne są w naszym serwisie artykuły z zakresu m.in metodyki lub kultury Anglii i innych krajów anglojęzycznych

Język niemiecki dla uczniów i nauczycieli - Język niemiecki, artykuły, materiały, egzaminy

Rak jelita grubego - Serwis partnerski z informacjami o raku jelita grubego

Wszystkie materiały znajdujące się w serwisie 'English for you' chronione są prawami autorskimi. Serwis ma charakter społecznościowy i jest tworzony przez kilkudziesięciu redaktorów. W przypadku zauważenia naruszenia praw autorskich, proszę zgłaszać materiał do moderacji: biuro@jezykangielski.org Życzymy owocnej nauki.

Nasze Artykuły

rogLewo
rogPrawo

Subskrypcja

Nowości, artykuły, materiały, testy, oferta pomocy wprost na Twój email


Księga gości


Powiadamiacz

Jeżeli chcesz, żeby Twój znajomy również odwiedził nasz serwis wpisz Jego email


All Rights Reserved